จิตเป็นนาย กายเป็นบ่าว วิถีแห่งธรรมชาติบำบัด

หลักการของวิชาธรรมชาติบำบัด มีหลักที่ว่า จิตเป็นนาย กายเป็นบ่าว หากจิตเราตาย ร่างกายเราก็จะตายไปด้วย ลองนึกภาพของคนที่รู้ข่าวว่าเพิ่งจะเป็นโรคมะเร็ง แต่จิตใจกลับเศร้าและทุกข์เป็นอย่างที่สุด ซึ่งก็อาจจะทำให้เสียชีวิตโดยยังไม่ทันได้รักษาด้วยซ้ำ ต่างจากอีกคนที่เป็นมะเร็งเช่นเดียวกัน แต่จิตใจเข้มแข็ง ปลงและยอมรับได้กับทุกสิ่ง ก็ทำให้มีโอกาสหายจากมะเร็ง ซึ่งเรื่องนี้น่าจะสะท้อนถึงถ้อยคำที่ว่า จิตเป็นนาย กายเป็นบ่าว ได้อย่างเห็นภาพชัดเจนที่สุด

ทุกข์กายไม่เท่าไร ทุกข์ใจน่ากลัวกว่า

การที่เราให้ความสำคัญกับเรื่องใจนั้น เป็นเรื่องสำคัญมาก จิตใจที่เข้มแข้ง สามารถเอาชนะสิ่งต่าง ๆ ได้ง่าย ซึ่งไม่ได้บอกว่าเราจะเอาชนะความตายได้ แต่อย่างน้อย เวลาที่เจ็บป่วย หรือไม่สบายอย่างหนักขึ้นมา หากจิตใจเข้มแข็ง พร้อมที่จะเจอกับทุกข์นั้น ๆ คิดได้ว่า อยู่ก็ดี ตายก็ดี เช่นนั้นแล้ว ถึงแม้ตาย ก็จะไม่ได้ตายอย่างน่าหดหู่

ในเวลาที่เราเจ็บป่วย แต่ถ้าใจเราเป็นปกติ ก็จะป่วยแค่กายภายนอกเท่านั้น แต่ใจไม่ป่วย ทำให้เราสามารถที่จะอยู่ได้อย่างปกติสุข

มหาตมะ คานธี ก็เคยกล่าวไว้ว่า ตนเองจะเรียนรู้จนถึงวันตาย แม้จะเจ็บป่วย แต่ก็ยังไม่หยุดที่จะเรียนรู้ ซึ่งก็ทำให้ท่านมีสุขภาพที่แข็งแรง ทำงานทำการได้ปกติ แม้จะเข้าวัยเลข 9 ก็ตาม

คนติดเชื้อ HIV บางคนเป็นมาถึง ๒๐ ปี ก็ยังสามารถมีชีวิตได้เหมือนคนปกติ แต่ก็มีคนติดเชื้อ HIV ที่อยู่เพียงแค่ 3-4 ปีก็ตายแล้ว ทุกอย่างล้วนอยู่ที่ใจของตนเองทั้งสิ้น